Web sitesi yaptırmak: adım adım rehber

Web sitesi yaptırmak için önce neye karar verilmeli?

Web sitesi yaptırmadan önce sitenin tek bir işini yazın: teklif toplamak, ürün satmak, güven vermek ya da bilgi vermek. Bu cümle sonraki her kararı kolaylaştırır. Tasarımcı neyi öne çıkaracağını, yazılımcı neyi kuracağını bu cümleden anlar.

Sonra ziyaretçinizi tarif edin. Siteye kim gelecek, telefondan mı bilgisayardan mı bakacak, sitede ne arayacak. Bir firma sahibi için bu soruların cevabı genellikle bellidir, ama kâğıda dökülmediği için tasarım toplantısında kaybolur.

Son olarak sitenin başarılı sayılacağı ölçütü yazın. Örneğin "iletişim formundan gelen talep sayısı" ya da "ürün sayfasından sepete geçiş". Ölçüt yoksa proje bitince neyin işe yaradığını bilemezsiniz.

Hazırlık için kısa kontrol listesi

• Sitenin tek cümlelik amacı.
• Hedef ziyaretçi ve en sık soracağı üç soru.
• Gerekli sayfaların listesi. Emin değilseniz kurumsal sitede olması gereken sayfalar yazısına bakın.
• Beğendiğiniz ve beğenmediğiniz iki üç site, nedenleriyle.
• Metinler ve fotoğraflar kimden gelecek.
• Bütçe aralığı ve olması gereken yayın tarihi.

Web tasarım firması seçerken neye bakılmalı?

Firma seçerken en çok bakılacak şey, yazılı söz verip vermedikleridir. Güzel bir portfolyo her şeyi anlatmaz. Sözün tarihi, kapsamı ve sahipliği yazılı değilse, sorun çıktığında elinizde bir şey olmaz.

• Kiminle konuşuyorsunuz: Satış temsilcisiyle mi, kodu yazacak kişiyle mi. Aracı arttıkça bilgi kaybolur.
• Bitiş tarihi yazılı mı: "Yaklaşık iki ay" değil, bir gün. Neyin bitmiş sayılacağı da yazılı olmalı.
• Hesaplar kimin adına: Alan adı ve sunucu firmanın değil sizin adınıza açılmalı. Bu konuyu alan adı ve hosting kimin adına olmalı yazısında ayrıca anlattık.
• Kod size teslim ediliyor mu: Site başka bir firmaya taşınmak istenirse kod deposuna erişiminiz olmalı.
• Ayrılmak kolay mı: Sözleşmede ceza, kilit ya da uzun bekleme süresi var mı.

Teklifte hangi bilgiler yazmalı?

İyi bir teklif neyin yapılacağını, ne kadar tutacağını ve ne zaman biteceğini tek sayfada söyler. Sayfa listesi, dil sayısı, yönetim paneli, formlar, entegrasyonlar ve teslim sonrası destek ayrı ayrı yazılmalıdır.

Teklifte "gerekirse ek ücret" gibi açık uçlu ifadeler varsa, bunların neyi kapsadığını sorun. Fiyatın nelere göre değiştiğini merak ediyorsanız web sitesi fiyatları neye göre belirlenir yazısı etkenleri tek tek anlatıyor.

Web sitesi ne kadar sürede yapılır?

Kurumsal bir web sitesi genellikle birkaç hafta içinde yapılır. Süreyi en çok uzatan şey yazılım değil, içeriktir. Metinler ve fotoğraflar geç gelirse site hazır olsa bile yayına alınamaz.

Bu yüzden içerik takvimini de teklifin parçası yapın. Metinleri kim yazacak, fotoğrafları kim çekecek, onay kimden geçecek, hepsi baştan belli olmalı.

Web sitesi yaptırırken en sık yapılan hatalar neler?

En sık yapılan hata, kapsamı yazmadan fiyat sormaktır. Kapsam belirsizse her firma kendi aklındaki siteye fiyat verir ve teklifler karşılaştırılamaz.

• Tasarıma içerikten önce başlamak. Metin gelince düzen bozulur, sayfalar yeniden çizilir.
• Onay sürecini belirsiz bırakmak. Beş kişinin ayrı ayrı yorum yaptığı tasarım bitmez. Tek bir karar verici belirleyin.
• Her şeyi ilk sürüme sığdırmaya çalışmak. Önce gerekli olanı yayına alın, gerisini sonra ekleyin.
• Hesap bilgilerini teslim almamak. Proje bitince şifreler ve erişimler yazılı olarak size verilmelidir.

Yayından önce neler kontrol edilmeli?

Yayından önce sitenin telefonda düzgün açıldığı, formların çalıştığı ve sayfaların hızlı yüklendiği kontrol edilmelidir. Bunlar ziyaretçinin ilk fark ettiği şeylerdir.

• Her sayfa telefonda ve bilgisayarda açılıyor mu. Buna responsive tasarım denir.
• İletişim formu gerçekten doğru adrese e-posta gönderiyor mu.
• Sitede SSL sertifikası var mı, adres çubuğunda kilit görünüyor mu.
• Sayfa başlıkları ve açıklamaları dolu mu. Arama tarafında nelerin kurulması gerektiğini SEO uyumlu web sitesi yazısında anlattık.
• Eski bir site varsa, eski adresler yeni sayfalara yönlendirilmiş mi. Bu adımın ayrıntısı site yenilerken SEO nasıl korunur yazısında.

Teslimden sonra ne olur?

Teslimden sonra ilk haftalarda küçük hatalar çıkması normaldir ve bunların kim tarafından, ne kadar sürede düzeltileceği yazılı olmalıdır. Biz teslimden sonraki 30 gün içinde çıkan hataları ücretsiz düzeltiyoruz.

Sonrası için isteğe bağlı bir bakım planı olabilir. Güncellemeler, yedekler ve güvenlik kontrolleri bu plana girer. Ayrıntılar bakım ve destek sayfasında.

Bizim çalışma şeklimizi merak ediyorsanız nasıl çalışıyoruz sayfasında ilk günden teslime kadar her adım yazılı. Kurumsal site işlerimizin kapsamı ise web tasarım ve kurumsal web sitesi sayfasında.

İlk görüşmede web tasarım firmasına hangi sorular sorulmalı?

İlk görüşmede firmaya kodu kimin yazacağını, teslim gününün nasıl belirleneceğini ve hesapların kimin adına açılacağını sorun. Bu üç sorunun cevabı, portfolyodan daha çok şey söyler. Net cevap veremeyen bir firmayla sonraki aşamalar da belirsiz ilerler.

• Projede kimler çalışacak, benim muhatabım kim olacak.
• Teklif ne kadar sürede gelir ve kaç sayfadır.
• Teslim günü yazılı mı olacak, gecikirse ne olur.
• Tasarım için kaç tur düzeltme hakkım var.
• Yönetim paneli hangi alanları kapsayacak.
• Alan adı, sunucu ve kod deposu kimin adına açılacak.
• Teslimden sonra çıkan hataları kim, hangi süre içinde düzeltecek.
• Ayrılmak istersem neyi, nasıl teslim alırım.

Biz bu soruların cevabını ilk görüşmede veririz. Sizinle konuşan kişi kodu yazan kişidir. Teklif tek sayfadır ve bitiş tanımı ilk gün imzalanır.

Web sitesi yaptırırken kim ne yapar?

Web sitesi yaptırırken işin bir kısmı yazılım ekibinde, bir kısmı sizde kalır ve bu paylaşım baştan yazılmalıdır. En sık gecikme, iki tarafın da bir işi karşı tarafın yapacağını sanmasından doğar. Aşağıdaki tablo tipik bir kurumsal site projesindeki paylaşımı gösteriyor.

Eski bir siteniz varsa süreç nasıl değişir?

Eski bir siteniz varsa sürece bir envanter adımı eklenir: hangi sayfalar kalacak, hangileri birleşecek, hangileri silinecek. Bu liste yapılmadan yeni site tasarlanırsa, aramadan gelen ziyaretçinin girdiği sayfalar kaybolabilir.

Önce eski sitenin tüm adresleri çıkarılır. Sonra her eski adresin yeni sitede hangi sayfaya karşılık geldiği yazılır. Yayın günü eski adresler yeni sayfalara kalıcı olarak yönlendirilir. Buna 301 yönlendirme denir. Bu adım atlanırsa eski bağlantılar hata sayfasına düşer.

Eski sitedeki içerik de gözden geçirilir. Güncelliğini yitirmiş hizmetler, eski fiyatlar ve artık çalışmayan kişilerin adları yeni siteye taşınmaz. Taşınacak içerik azsa bu iş birkaç günde biter. Yüzlerce sayfa varsa takvime ayrıca yazılır.

Proje sırasında ne sıklıkla haberleşilmeli?

Proje sırasında haftada bir kısa durum notu çoğu kurumsal site için yeterlidir. Not üç şeyi söyler: bu hafta ne bitti, gelecek hafta ne yapılacak, sizden ne bekleniyor. Her gün toplantı yapmak işi hızlandırmaz, ama haftalarca sessiz kalmak da sürprize yol açar.

Onay bekleyen işler için bir tarih verin. "Tasarımı cuma gününe kadar onaylarız" gibi bir cümle, teslim gününü korumanın en kolay yoludur. Onay gecikirse teslim de kayar ve bu kural sözleşmede bir satırla yazılmalıdır.

Web sitesi yaptırmak hangi durumlarda ertelenmeli?

Web sitesi yaptırmak, işin kendisi henüz netleşmemişse ertelenmelidir. Hizmetleriniz her ay değişiyorsa, marka adı tartışılıyorsa ya da metinleri yazacak kimse yoksa, site bitse bile kısa sürede eskir.

Bu durumda tek sayfalık basit bir tanıtım sayfasıyla başlamak daha doğrudur. Adres, telefon ve ne yaptığınızı anlatan birkaç cümle yeterlidir. İş oturdukça asıl sitenin kapsamı yazılır. Aynı mantığı yazılım ürünlerinde de uyguluyoruz. Ayrıntısı MVP nasıl yapılır yazısında.

Web sitesi yaptırırken hangi belgeleri teslim almalısınız?

Web sitesi yaptırırken teslim günü hesap listesini, yönetim paneli erişimini, kod deposu erişimini ve kısa bir kullanım notunu teslim almalısınız. Bu dört belge, siteyi yıllarca sorunsuz kullanmanın ve gerekirse başka bir ekibe devretmenin temelidir.

Kullanım notu uzun bir kılavuz olmak zorunda değildir. Yeni bir sayfanın nasıl ekleneceği, bir fotoğrafın nasıl değiştirileceği ve bir sorun çıktığında kime yazılacağı yeterlidir. Yedeklerin nerede tutulduğu ve alan adının ne zaman yenileneceği de bu nota eklenir.